کوری گیاهی؛ چرا نمی‌توانیم گیاهان را ببینیم؟

به‌خاطر می‌‌آورید آخرین جانوری که دیدید، چه بود؟ رنگ، اندازه، لباس و شمایل آن را به‌یاد دارید؟ آیا آن‌‌قدرها به آن توجه نشان دادید که بتوانید بعدها آن را در میان دیگر حیوانات تشخیص دهید؟ حال چنانچه همین پرسش‌‌ها را درباره آخرین گیاهی بپرسیم که دیده‌اید، واکنش شما چه خواهد بود؟ کمی شیرهدار شد، این‌طور نیست؟

چنانچه دریافتن می‌‌کنید تصاویر معنی شما از حیوانات بسیار قوی‌‌تر از گیاهان است، شگفتی نکنید. کودکان نیز پیش از آنکه بتوانند مفهوم «زندگی» را تو گیاهان تشخیص دهند، ابتدا این موضوع را درباره‌ی حیوانات دریافتن می‌کنند. آزمون‌های یادآوری نیز نشان می‌دهند شرکت‌‌کنندگان تصاویر حیوانات را بهتر از تصاویر گیاهان به‌خاطر می‌آورند. برای مثال، مطالعه‌‌‌ای تو آمریکا مدال می‌دهد هنگامی‌که داخل آزمون سعی می‌‌شود تصاویر مختلف به‌‌سرعت از مقابل دیدگان افراد گذر داده شود، شرکت‌‌کنندگان تصاویر حیوانات را بهتر از تصاویر گیاهان نمره می‌‌دهند.

این میل به‌‌قدری گسترده و اشتراکی است که الیزابت شاسلر و جیمز وندرسی، از گیاه‌‌شناسان و مربیان زیست‌شناسی، اصطلاح ویژه‌ای برای این پدیده خلق کرده‌‌اند: «کوری گیاهی»؛ یعنی ناتوانی افراد در نظر یا توجه به گیاهان در فضا دوروبر خود.

کوری گیاهی به‌‌معنای ناتوانی در دید یا توجه به گیاهان در فضا اطراف خود است. از عارضه‌های مهم کوری گیاهی، بی‌‌توجهی به حضور گیاهان و به‌‌تبع آن، علاقه‌‌ی کمتر بوسیله محافظت از آنان است

عاری شک یکی از دستاوردهای مهم‌ این کوری گیاهی، بی‌‌توجهی بوسیله محضر گیاهان و به‌‌تبع آن، علاقه‌‌ی اندک به حراست از آنان است. دوره‌های زیست‌شناسی گیاهی در سراسر دنیا با سرعت حیرت‌‌انگیزی تعطیلی می‌شوند و بودجه‌‌ی عمومی بخاطر خرد گیاه‌شناسی نیز در حال محدودشدن است. نکته‌ی غم‌‌انگیز این است که امروزه از یک سو، مطالعات چندانی تو حوزه‌‌ی این پدیده‌ی عجیب و تغییرات آن در کشش زمان انجام نمی‌‌شود و از لفظ دیگر نیز، با رشد شهرنشینی و صرف کردن زمان بیشتر با فناوری، با مشکل تازه‌‌ای به‌‌عنوان اختلال سقوط سرشت در تبار بشر مواجه شده‌‌ایم؛ آسیبی که موجب بیگانگی انسان از طبیعت شده است. هرچه وابستگی ما با گیاهان ناچیز می‌‌شود، عارضه‌‌ی کوری گیاهی نیز در ما عمیق‌‌تر می‌‌شود. به‌‌تعبیر شاسلر: «انسان‌ها تنها می‌توانند آنچه را که می‌‌شناسند، به‌‌صورت دیداری امتیاز دهند».

این موضوع واقعا دردسرساز است. حفاظت از گیاهان برای مصونیت محیط‌زیست اهمیت دارد؛ ولی درنهایت مزایای آن متوجه سلامت بشر خواهد حیات.تحقیقات گیاهی بخاطر بسیاری از پیشرفت‌های علمی ما اهمیت دارد؛ از محصولات زراعی درست خمود تا تولید داروهای مؤثرتر. درحال‌‌حاضر، از زیاد از ۲۸ هزار گونه‌‌ی گیاهی در صنعت دارو مصرف می‌شود که داروهای ضدسرطان و رقیق‌‌کننده‌‌ی خون بخشی از همین صنعتی بزرگ به‌شمار می‌آیند.

پروینکل ماداگاسکار گیاهی حاوی دو نوع آلکالوئید است که برای مبارزه با بیماری‌‌های لوسمی و لنفوم هاجکین استفاده می‌شود.

همچنین، آزمایش روی گیاهان درمقایسه‌با فداکار دیگر از آزمایش‌های انجام‌‌شده روی حیوانات مزیتی اخلاقی دارد: سازش تکنیک‌های چندمنظوره داخل حوزه‌‌هایی مشابه تصحیح ژنوم با کاربرد از گیاهان ساده‌‌تر عمل می‌‌گیرد؛ در مقابل تحصیل و کنترل این گونه‌‌ها از سهولت و صرفه‌‌ی اقتصادی بیشتری برخوردار است. برای مثال، توالی‌یابی ژنوم آرابیدوپسیس، یکی از گیاهان گل‌‌دار مهم درون تحقیقات زیست‌شناسی، نقطه عطفی نه‌تنها برای علم ژنتیک گیاهی، بلکه برای بی مو دانش توالی‌یابی ژنوم محسوب می‌‌شود.

حال پرسش این است: باتوجه‌به نقش مهیب گیاهان برای بقای گونه‌‌ی بشر، چگونه دچار عارضه‌‌ای همچون کوری گیاهی شده‌‌ایم؟دیدن سبزها

بخاطر پاسخ به این سئوال که «چرا از دیدگاه بشر، حیوانات حتی گونه‌‌هایی که شکوه عینی هم بخاطر انسان ندارند، بیشتر از گیاهان مدنظر است؟»، چند برهان شناختی و فرهنگی وجود دارد.تمایل داریم به موجوداتی توجه کنیم که شباهت بیشتری به ما داشته باشند

کمی از آن به نحوه‌‌ی طبقه‌بندی دنیا از دیدگاه ما مربوط می‌‌شود. شاسلر و وندرسی می‌گویند مغز اساسانوعی آشکارساز تفاضلی است. ازآنجاکه گیاهان به‌‌ندرت حرکت و در نزدیکی یکدیگر رشد می‌‌کنند و اغلب رنگی مانند هم دارند، عدد ما به دسته‌‌بندی آن‌‌ها به‌‌صورت یک گروه واحد تمایل دارد. با درنظرگرفتن اینکه شبکیه‌ی چشم آدم چیزی حدود ۱۰ میلیون بیت داده‌های تصویری را تو هر ثانیه پردازش می‌‌کند، طبیعی است جهیز بصری انسان چیزهای غیرتهدیدآمیز همانند گیاهان را فیلتر و آن‌ها را درقالب یک دسته دسته‌‌بندی می‌کند.

ازآنجاکه گیاهان به‌‌ندرت حرکت و در نزدیکی یکدیگر نمو می‌‌کنند و اغلب رنگی مشابه هم دارند، عدد ما به دسته‌‌بندی آن‌‌ها به‌‌صورت یک قسمت قسمت کردن واحد تمایل دارد.

 این پدیده، تنها بوسیله گونه‌‌ی انسان‌ها محدود نمی‌شود. این حجم محدود توجه حتی در پرندگانی نظیر جیجاق کبود نیز دیده شده است. دلیل دیگر این پدیده نیز به اولویت‌‌های ما در شباهت‌‌های زیست‌‌رفتاری برمی‌‌گردد. به‌‌صورت ساده، ما تمایل داریم بوسیله موجوداتی توجه کنیم که شباهت بیشتری بوسیله ما داشته باشند. فومیهیرو کانو، یکی از گویا­‌شناسان گونه‌‌ی میمون‌‌ها در دانشگاه کیوتوی ژاپن می‌گوید:از تجربه‌‌ی غلام با میمون‌های بزرگ این‌‌گونه برمی‌‌آید که آن‌ها عموما بیشتر به موجوداتی علاقه‌‌مند هستند که ازنظر ظاهری، شباهت بیشتری بوسیله آن‌‌ها داشته باشند. شبیه انسان‌ها، عامل اجتماعی برای این تقدم بصری وجود دارد. میمون‌های پرورش‌یافته‌ی بشر بوسیله تصاویر چهره‌‌ی انسان علاقه‌‌ی بیشتری نشان می‌‌دهند تا تصاویر سایر گونه‌‌ها و این تا اینکه شامل گونه‌‌ی خویشتن آن‌‌ها همچنین می‌‌شود.

در جوامع انسانی، دائما با نشر این ایده مواجه هستیم که حیوانات اساسا جذاب‌تر و ملموس‌‌تر از گیاهان هستند. ما حیوانات را نام‌‌گذاری می‌‌کنیم و برایشان ویژگی‌های انسانی قائل می‌‌شویم. همچنین، اغلب از آن‌ها به‌عنوان نماد تیم‌‌های ورزشی مصرف می‌کنیم و با تنوع ویژگی‌‌های اختصاصی تو برخی از حیوانات خو گرفته‌‌ایم: چیزهایی بسان شخصیت سگ یا الگوی ته رنگ منحصربه‌‌فرد پروانه.تبلیغات دائما به ما یادآور می‌کنند حیوانات اساسا جذاب‌تر از گیاهان هستند

اینکه شباهت بیشتری میان حیوانات و گونه‌‌ی خود می‌‌بینیم، جهت تحریک حساسیت همدلی می‌‌شود. این موضوع درباره‌ی تصمیمات ما در نگاهداری از گونه‌‌ها نقشی بنیادی عمل می‌کند. بنابر اظهارات کاترین ویلیامز، روان‌‌شناس زیست‌‌محیطی از دانشگاه ملبورن استرالیا، بسیاری از ما این عاطفه را داریم که باید بوسیله هر نحو ممکن از گونه‌‌هایی نظیر خرس‌های قطبی نگاهداری کنیم؛ آن‌هم نه با استناد به فهرستی بلندبالا از دلایل نیاز به بود این گونه؛ بلکه تنها به‌دلیل اینکه چهره‌‌ی معصوم این موجودات قلب ما را به درد می‌‌آورد. تا همین زمان حال هم حفاظت از حیوانات کاریزماتیک، به‌ویژه پستانداران ارشد با چشمان رو‌به‌جلو، سهم زیادی از توجه ما را به‌خود ویژه داده‌‌اند. درواقع، تحقیقات ویلیامز نشان داده‌ مردم بیشتر هوادار تلاش‌های حفاظتی برای نجات گونه‌هایی از جانوران هستند که شخصیت‌‌هایی انسانی دارند.

یکی از گونه‌‌های ارکیده‌ی درمعرض سربزرگی انقراض که در پارک حفاظت‌‌شده‌‌ای داخل کوپلند از فلوریدا نگه‌داری می‌‌شود. گیاهان ۵۷ درصد از فهرست گونه‌‌های درمعرض خطر را تشکیل می‌‌دهند. مقاله‌های مرتبط:گیاهان چگونه از خود دفاع می‌کنند؟گیاهان می‌بینند، می‌شنوند، عطر می‌کشند و پاسخ می‌دهند

مسئله‌ی اخیر برای وجود گیاهان ابعاد تازه‌‌ای به‌خود گرفته است. به‌‌عنوان مثال، در سال ۲۰۱۱ گزارش شد ۵۷ درصد از سیاهه گونه‌های درمعرض خطر داخل ایالات‌ متحده‌ی آمریکا را گیاهان تشکیل داده‌‌اند. این درحالی است که گونه‌‌ی گیاهی، تنها ۴ درصد از بودجه‌‌ی دولتی را تو امن از گونه‌‌های درمعرض کار بزرگ را ازآنِ خود کرده است. ویلیامز می‌گوید:ابداع رابطه عاطفی با اکوسیستم‌ها، گونه‌ها و گیاه‌ها، اصلی کلی برای حفاظت از گیاهان خطیر است.

ابداع ارتباط عاطفی با اکوسیستم‌ها و گونه‌ها و گیاه‌ها، اصلی کلی برای حفاظت از گیاهان حیاتی است.

البته، علم همچنین در این بازی بی‌‌تقصیر نبوده و نیست؛ چراکه اختصاص منافع و پول بیشتر درون مجموعه‌ای از موجودات زنده، خود‌به‌خود جهت کاهش سهم بودجه‌‌ای در گونه‌‌های دیگر می‌شود. بی‌‌تردید نخستین گام تو ارامش این سوگیری عامدانه همچنین قبول واقعیات فعلی خواهد بود.گریختن از کوری گیاهی

یکی از عوامل مؤثر در کاهش کوری گیاهی ما، افزایش تعداد و تنوع روش‌های دیدن گیاهان است؛ اما باید هرچه‌زودتر این رویه را در فرزندانمان تو پیش بگیریم. همان‌‌طورکه شاسلر کنار این موضوع صحه می‌‌گذارد: «این فرمان را باید پیش از آن فاتحه کرد که دانش‌آموزان بگویند گیاهان کسل‌‌کننده هستند». یکی از پروژه‌های علمی شهری که با هدف کمک به رفع این شاق آغاز شده، TreeVersity است که تو آن، از انسان عادی خواسته می‌‌شود به طبقه‌بندی تصاویر گیاهان واقع تو باغ آرنولد دانشگاه هاروارد کمک کنند.

شاسلر اعتقاد دارد تعاملات روزانه با گیاهان بهترین استراتژی ممکن است. او از حفاظت گیاهان واقع داخل پارک‌های محلی و باغبانی سخن می‌‌گوید.

گردش کودکان در باغ گیاه‌‌شناسی خسروانی بریتانیا. زیاد مهم است که کودکان را از سنین پایین با گیاهان خو دهیم. اگرچه مغز انسان احتمالا برای نادیده‌‌گرفتن گیاهان برنامه‌ریزی شده است، می‌توانیم با آگاهی بیشتر کنار این دشوار غلبه کنیم

در عرصه‌‌ی هنر نیز جای تأکید بیشتر کنار گیاهان وجود دارد. دان ساندرز از دانشگاه گوتنبرگ سوئد در پروژه‌های هنری محیط‌زیست داخل باغ گیاه‌شناسی گوتنبرگ همکاری کرده است. به‌اعتقاد وی، تصویرها و داستان‌‌ها ابهت فراوانی درون جذب دانش‌‌آموزان برای برقراری وابستگی با گیاهان و اول پرسش درباره‌ی این گونه‌‌ها دارند؛ پرسش‌‌های ازاین‌دست که گیاهان چگونه رشد می‌‌کنند و عمرشان چقدر است. افزون‌براین، نتایج تحقیقات ساندرز به تغییرات فرهنگی نیز اشاره می‌کند. او می‌‌گوید کوری گیاهی درباره‌ی تمامی افراد به یک لباس روی نمی‌‌دهد. او با مقایسه‌‌ی نتایج تحقیقات اولیه روی دانش‌‌آموزان آمریکایی می‌گوید:ما دریافتیم دانش‌‌آموزان سوئدی با گیاهان ازطریق حافظه و عاطفه و تزیین ارتباط برقرار می‌کنند. این موضوع، به‌‌ویژه داخل زمان‌‌هایی بسان نیمه‌‌ی تابستان و روزهای فاتحه خزنده مصداق دارد. به‌‌عنوان مثال، گیاهی قرین شقایق نعمان آمریکایی به‌‌عنوان تشبیه کردن فصل خزنده تو این نزاکت ارزش‌‌گذاری شده است.

در هند، یگانگی میان گیاه و بشر بیشتر با مفاهیم مذهبی و نیز دارویی ارتباط دارد. گیتانجالی ساچدو، پژوهشگر هنر گیاه‌‌شناسی در مدرسه‌‌ی هنر و مدل سازی و فناوری در بنگلور هند می‌‌گوید:(مردم هند) قطعا با پوست و گوشت و استخوان خویشتن ارزش (گیاهان) را درک کرده‌‌اند. نمی‌توانیم از این مفهوم داخل زندگی خود گریختن کنیم؛ چراکه گیاهان با بسیاری از جنبه‌های عمر فرهنگی هند درهم‌تنیده شده‌ است.

گیتانجالی ساچدو بوسیله نقش‌ونگارهای گیاهان در گوشه‌‌وکنار شهرهای هند اشاره می‌کند.

درحقیقت، ساچدو خودش مشغول مستند‌‌سازی حضور نمادهای فرهنگی مربوط‌‌به گیاهان در سراسر شهرهای هند است؛ از گل‌های نیلوفر آبی کشیده‌شده روی تانکرهای آب تا نقاشی‌های گیاهی نقش‌بسته به خشکی امدن کف زمین. او می‌‌افزاید:این تصاویر فراتر از گل‌هایی هستند که اغلب در ادب کشورهای غربی با آن مواجه می‌‌شویم. از دیدگاه اساطیری، درخت‌ها و برگ‌ها و گل‌ها همگی درخورتوجه هستند؛ اما از دیدگاه پزشکی در آیورودا، گونه‌ای از طب سنّتی هند، بسیاری از بخش‌های دیگر گیاهان بسان ریشه‌ها و گل‌ها و دانه‌ها نیز ارزشمند تلقی می‌‌شوند.

بنابراین، پدیده‌‌ی کوری گیاهی نه امری جهانی است و نه اجتناب‌ناپذیر. شاسلر کنار این عقیده است:اگرچه مغز آدم ممکن است برای نادیده‌‌گرفتن گیاهان برنامه‌ریزی شده باشد، می‌توانیم با آگاهی بیشتر کنار آن قدرت کنیم.

نقوشی از نمادهای گیاهی در نقاشی دیواری کشیده‌‌شده در اولیه منطقه‌‌ی عام هنر در دهلی‌نو، پایتخت هند

ویلیامز نیز درباره‌ی تکثیر همدلی برای گیاهان احساس خوش‌‌بینی می‌‌کند و می‌گوید:اصلا دورازانتظار نیست، موضوع تخیل است. امروزه، حتی شخصیت‌های تخیلی گیاهی نیز پا به عرصه گذاشته‌‌اند. یکی از این شخصیت‌های دنیای کامیک، مک‌‌پدرو (McPedro)، نوعی کاکتوس اسکاتلندی‌ایرلندی و دیگری گروت (Groot)، ابرقهرمان داستان‌‌های همدستی مارول است که معرفی آن، بحث‌های زیست‌شناسی زیادی درون پی داشته است.

باتوجه‌به مؤلفه‌‌هایی همانند رشد جمعیت، کمبود منابع آب، کاهش زمین‌‌های کشاورزی و تغییرات اقلیمی، امروزه عرضه‌‌ی موادغذایی در جهان با مشکلات بیشتری رو‌‌به‌‌رو است. پژوهش‌‌های اخیر درباره‌ی سوخت‌‌های زیستی نشان می‌‌دهد گیاهان را همچنین می‌‌توان به‌‌عنوان منبعی بالقوه بخاطر تأمین انرژی تجدیدپذیر تلقی کرد. این بدان معنا است که هنوز چیزهای زیادی بود دارند که می‌توانیم از این همسایگان سبز خود بیاموزیم و درون عمر خود به‌‌کار گیریم. فراموش نکنیم آینده‌‌ی ما تماس تنگاتنگی به بود این موجودات دارد.بیشتر بخوانید:علف‌های هرز؛ راه‌حل مبارزه با تغییرات اقلیمیآیا مدیتیشن واقعا آرامش‌بخش است؟آینده پساطبیعی زمین؛ خوفناک یا زیبا؟با ۱۰ تک از عجیب‌ترین اختلالات روانی آشنا شوید (بخش دوم)پنج تک از اسرارآمیزترین گوناگونی‌های آناتومیکی مردم